خشکی مهم ترین عامل محدودکننده تولید گیاهان در جهان می باشد و بخش اعظم اراضی کشور ایران جزو مناطق خشک و نیمه خشک طبقه بندی می گردد. جهت بررسی تاثیر رژیم آبیاری بر فلورسانس کلروفیل، عملکرد و اجزا عملکرد گلرنگ پژوهشی در سال 1386 با استفاده از طرح کرتهای خرد شده در قالب بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار در مزرعه پژوهشی دانشکده کشاورزی دانشگاه صنعتی اصفهان اجرا شد. در این تحقیق فاکتور اصلی رژیم آبیاری بر اساس تبخیر تجمعی از طشت تبخیر کلاس A شامل سه سطح آبیاری پس از  I1(75 میلی متر تبخیر)، I2) 105 میلی متر تبخیر) و I3 (135 میلی متر تبخیر) و فاکتور فرعی شش ژنوتیپ گلرنگ شامل اراک 2811، کوسه، نبراسکا 10،,C111 S149  S149 و K12 بود. اعمال رژیم های آبیاری پس از استقرار و تنک کردن بوته ها آغاز شد. رژیم آبیاری برشاخص سطح برگ، تعداد طبق در بوته، تعداد دانه در طبق، عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک، درصد روغن و همچنین پارامترهای فلورسانس کلروفیل در دو مرحله طبق دهی و گرده افشانی تاثیر معنی داری گذاشت، اما شاخص برداشت تحت تاثیر رژیم آبیاری قرار نگرفت. سطح آبیاری I3 کمترین عملکرد بیولوژیک (24.65 گرم در بوته)، عملکرد دانه (1393.47 کیلوگرم در هکتار) و درصد روغن (26.4 درصد) را به خود اختصاص داد. همچنین پارامتر فلورسانسی FV/FM (بیشینه کارایی کوانتومی فتوسیستم II) در هر دو مرحله اندازه گیری در سطح آبیاری I3 نسبت به سطح I1 کاهش یافت (از 0.734 به 0.694). با توجه به نتایج بدست آمده می توان نتیجه گیری نمود که کمبود آب در سطح آبیاری I3 هم از طریق کاهش سطح فتوسنتزکننده و هم کارآیی سیستم فتوسنتزی بر عملکرد و اجزای عملکرد درگلرنگ تاثیر منفی می گذارد و پارامترهای فلورسانس کلروفیل در ارتباط با تشخیص تاثیر تنش خشکی بر فتوسنتز گلرنگ می توانند به کار گرفته شوند.

به منظور بررسی تاثیر کمبود آب بر عملکرد، دمای کانوپی و کارآیی فتو شیمیایی فتو سیستم II ارقام جو، آزمایشی در سال زراعی 1381 در مزرعه تحقیقاتی موسسه اصلاح و تهیه نهال و بذر کرج به صورت اسپلیت پلات در قالب طرح پایه بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار انجام گرفت. کرتهای اصلی در پنج سطح بر اساس تبخیر از تشتک تبخیر (صفر، 25، 50، 75 و 100 درصد نیاز آبی) و کرتهای فرعی در شش سطح شامل ارقام جو (ترکمن، کارون × کویر، ریحانی، C –74 - 9، گرگان – 4 و کویر × بادیا) بود. نتایج نشان داد محدودیت آبی موجب می شود که  D Tبطور معنی داری افزایش یابد هر چند ارقامی که در شرایط آبیاری کافی دارای سایه انداز گرمتری بودند در شرایط تنش شدید، عملکرد بهتری نسبت به سایر ارقام داشتند. کمبود آب کارآیی سیستم فتوشیمیایی II Fv/ Fm)) را به دلیل افزایش فلورسانس مبدا (Fo) و کاهش فلورسانس ماکزیمم (Fm) کاهش داد. محدودیت آبی اثر معنی داری برعملکرد دانه و اجزای آن داشت. به طوری که با افزایش شدت تنش، تمامی صفات فوق به طورمعنی داری کاهش داشت و از این نظر ارقام با هم اختلاف داشتند.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

یکی از مهم ترین تنش های غیرزنده در نواحی خشک و نیمه خشک دنیا از جمله ایران، شوری خاک و آب است که باعث کاهش عملکرد گیاهان زراعی می شود. تعیین میزان خسارت تنش شوری به محصولات زراعی از جمله گندم از اهمیت بسیاری برخوردار است. از آن جایی که تجزیه و تحلیل فلورسانس کلروفیل به ابزاری مهم در تحقیقات اساسی و کاربردی در زمینه فیزیولوژی گیاه و زراعت تبدیل شده است، این آزمایش جهت بررسی تأثیر شوری بر فلورسانس کلروفیل 240 ژنوتیپ گندم در سه سطح شوری (صفر، 9، 12 دسی زیمنس) در شرایط گلخانه انجام گرفت. پس از 21 روز تنش شوری، پارامتر های فلورسانس کلروفیل (فلورسانس حداکثر (Fm)، فلورسانس حداقل (Fo)، فلورسانس متغیر (Fv)، حداکثر عملکرد کوانتومی فتوسیستم، شاخص کارایی فتوسنتز (PI، Vj، Fv / Fo و ABS/RC) و میزان رنگدانه های فتوسنتزی اندازگیری شد. تمام رنگدانه های فتوسنتزی پس از اعمال تنش شوری کاهش یافت و این کاهش، در ژنوتیپ های حساس معنی دار بود. همچنین شوری باعث کاهش معنی دار عملکرد کوانتومی فتوسیستم (Ø,PSII) II و بیشینه عملکرد کوانتومی فتوسیستم II (Fv/Fm) و افزایش معنی دار پارامتر های ABS / RC، Fo و Vj در ژنوتیپ های حساس گردید.

تنش شوری، یک تنش محیطی است که رشد و نمو گیاهان و تولید محصولات کشاورزی را در بیشتر نقاط جهان متاثر می سازد. در این مطالعه، تاثیر تنش شوری (کلرید سدیم) و پیش تیمار سالیسیلیک اسید بر شاخص های رشد، مقدار رنگیزه های فتوسنتزی، کارآیی فتوشیمیایی فتوسیستم II شامل عملکرد کوانتومی فتوسیستم(Æ PSII) II ، بیشینه عملکرد کوانتومی فتوسیستم (Fv/Fm) II و خاموشی غیر فتوشیمیایی (NPQ) و تغذیه معدنی شامل عناصر سدیم، پتاسیم، نیتروژن، فسفر، کلسیم، منیزیم، آهن، روی، منگنز، مس و بور در برگ های ذرت (KSC704) بررسی شد. برای این منظور، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با دو سطح شوری و سه سطح سالیسیلیک اسید و با 5 تکرار انجام شد. تنش شوری باعث کاهش شاخص های رشد، کلروفیل، کاروتنوئید، عملکرد کوانتومی فتوسیستم (Æ PSII) II و بیشینه عملکرد کوانتومی فتوسیستم (Fv/Fm) II و افزایش مقدار خاموشی غیر فتوشیمیایی (NPQ) شد. همچنین، تنش شوری میزان عناصر معدنی را در برگ های ذرت تحت تاثیر قرار داد و باعث کاهش مقدار پتاسیم و مس و افزایش مقدار سدیم، فسفر، منیزیم، آهن، روی، منگنز و بور شد و بر مقادیر نیتروژن و کلسیم تاثیری نداشت. پیش تیمار سالیسیلیک اسید باعث افزایش کلروفیل، کاروتنوئید، عملکرد کوانتومی فتوسیستم Æ PSII) II) و بیشینه عملکرد کوانتومی فتوسیستم (Fv/Fm) II و کاهش مقدار خاموشی غیر فتوشیمیایی (NPQ) شد. سالیسیلیک اسید همچنین باعث تغییر در جذب و انتقال مواد معدنی به برگ از جمله کاهش مقدار سدیم شد. نتایج مثبت پیش تیمار سالیسیلیک اسید در کاهش آثار تنش شوری و بهبود شاخص های رشد مشخص است.

فتوسیستمII در دستگاه فتوسنتزی، حساس ترین مؤلفه به تنش دمایی است. به منظور ارزیابی تحمل دو توده باقلای بروجرد و نیشابور به تنش یخ زدگی (دمای 0، 4-، 8-، 12-، 16-، 20-، 24-درجه سانتی گراد) آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با چهار تکرار در سال 1394 در پژوهشکده علوم گیاهی دانشگاه فردوسی مشهد اجرا شد. عوامل فلورسانس کلروفیل قبل، 3، 6، 12، 24، 48 و 72ساعت پس از اعمال یخ زدگی اندازه گیری شد. درصد بقای توده ها نیز سه هفته پس از اعمال تیمارهای دمایی تعیین شد. بیشینه فلورسانس برگ سازگار شده به نور (F'm)، در توده بروجرد نسبت به توده نیشابور چهار درصد بیشتر بود. مؤلفه های فلورسانس کلروفیل با کاهش دما از صفرتا ° C12-تغییر قابل ملاحظه ای نشان ندادند، ولی با کاهش دما از 12-به ° C16-عوامل فلورسانس کلروفیل روند کاهشی پیدا کردند و در ° C24-به حداقل مقدار خود رسیدند. کاهش عوامل فلورسانس کلروفیل ازجمله بیشینه کارآیی پتانسیل فتوسیستم F'v/F'm تا 24 ساعت پس از اعمال یخ زدگی با شیب تندی ادامه پیدا کرد و پس از آن با شیب ملایم افزایش یافت، اما F'm، 72ساعت پس از اعمال یخ زدگی به مقدار قبل از تنش نرسید. با افزایش شدت یخ زدگی درصد بقای نمونه ها کاهش یافت، به طوری که در دمای ° C12-درصد بقا به 83درصد رسید با کاهش دما از 12-به ° C16-درصد بقا به شدت کاهش یافت، در این دما در توده بروجرد هیچ گیاهی باقی نماند و در توده نیشابور تنها پنج درصد از گیاهان قادر به تحمل این شدت از تنش یخ زدگی بودند. ضریب رگرسیونی بالایی بین F'v/F'm و درصد بقا در توده بروجرد (99/0=R2) و نیشابور (98/0=R2) مشاهده شد. به طور کلی این مطالعه نشان داد که باقلا قادر به تحمل سرما تا دمای ° C12-است و با استفاده از شاخص های کلروفیل فلورسانس پس از تنش یخ زدگی می توان میزان خسارت را در این گیاه تخمین زد.

فاز نوری گیاه زردینه خاردار (Xanthium spinosum) توسط آزمن JIP در زمان های مختلف (12، 36، 60 و 84 ساعت) بعد از کاربرد علف کش های نیکوسولفورون و بنتازون مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج نشان داد کاربرد نیکوسولفورون تاثیری روی بسیاری از پارامترهای فلورسانس کلروفیل a نداشت. اما، کاربرد بنتازون بطور معنی داری با افزایش فلورسانس حداقل و کاهش فلورسانس حداکثر، فلورسانس متغیر، فعالیت کمپلکس تجزیه کننده آب در بخش دهنده الکترون فتوسیستم II و بویژه حداکثر عملکرد کوانتومی فتوشیمیایی فتوسیستم II، باعث کاهش فعالیت فتوسیستم II گردید. کاربرد بنتازون به دلیل افزایش جریان نوری جذب شده در هر مرکز واکنش و کاهش کارایی انتقال الکترون های به دام افتاده از مراکز واکنش به کویینون A و نیز کاهش عملکرد کوانتومی انتقال الکترون از کویینون A به پلاستوکویینون، روی بخش دهنده الکترون فتوسیستم II به مراتب تاثیرگذارتر از بخش گیرنده الکترون آن بود. کاهش خاصیت حیاتی فتوسنتزی دستگاه فتوسنتزی توسط بنتازون، کلروفیل های مراکز واکنش فتوسیستم II، حداکثر عملکرد کوانتومی فتوشیمیایی اولیه و عملکرد کوانتومی برای انتقال الکترون را تحت تاثیر قرار می دهد. در بسیاری موارد، اثرات بازدارنده بنتازون روی فتوسیستم II، 36 ساعت بعد از کاربرد علف کش گزارش شد. تیمار بنتازون سرعت زنجیره انتقال الکترون را کاهش و در پی آن سرعت بازانتشار فتوشیمیایی انرژی نورانی آنتن های برانگیخته را افزایش می دهد.

تنش ایجاد شده به وسیله دمای پایین در رشد و نمو گیاهان محدودیت ایجاد می کند. به علت غیر قابل کنترل بودن عوامل محیطی تلاش های زیادی در زمینه شناخت اینگونه تغییرات صورت گرفته شده است. در مقاله حاضر به منظور بررسی اثر د مای بهاره سازی (4 درجه سانتیگراد) و کلسیم خارجی که به نظر می رسد به عنوان پیام رسان ثانویه در انتقال پیام های مربوط به تنش ها عمل می کند بر روی راند مان کوانتومی فتوسیستم II و میزان کلروفیل، از دو رقم پاییزه متحمل به سرما، نورستار (-24 درجه سانتیگراد =LT50) و سرداری (-16 درجه سانتیگراد =LT50) و رقم بهاره حساس کوهدشت (-6 درجه سانتیگراد =LT50) استفاده شد. در روز 14 بعد از کشت (قبل از القا سرمای بهاره سازی) و 2، 14، 21 و 35 روز القا سرما (مجموعا 5 زمان نمونه برد اری) راندمان کوانتومی فتوسیستم (Fv/Fm)II و میزان کلروفیل با استفاده از قرائت SPAD در برگ گیاهچه ها اندازه گیری شد. نتایج حاصل نشان داد که در مجموع در کل زمان های اندازه گیری در هر سه رقم، سرما باعث کاهش راند مان کوانتومی فتوسیستم II شد اما در رقم بهاره کوهدشت میزان کاهش بیشتر از دو رقم پاییزه سرداری و نورستار بود. همچنین با افزایش دوره سرمادهی گیاهچه ها، یک روند رو به افزایش در میزان کلروفیل در برگ های گیاهچه های سرما دیده نسبت به شاهد صورت گرفت و این روند رو به افزایش در دو رقم پاییزه سرداری و نورستار نسبت به رقم بهاره کوهدشت شدیدتر بود. نتایج حاصل از اثر کلسیم نشان داد که در کل کلسیم اثر چندانی بر روی راند مان کوانتومی فتوسیستم  IIو غلظت نسبی کلروفیل در ارقام مورد مطالعه نداشت.

این پژوهش با هدف تعیین اثر هورمون 24-اپی براسینولید و نانواکسید روی بر تحمل گیاهچه کلزا به تنش شوری طراحی و اجرا شد. در این راستا، آزمایشی گلخانه ای به صورت فاکتوریل بر پایه طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در سال 1394 انجام شد. عوامل آزمایش عبارت بودند از: محلول پاشی برگی نانواکسیدروی (ppm0، 500 و 1000 از ZnO-NPs)، 24-اپی براسینولید (0، 15 و mg h-130) و تنش شوری (mM 0، 50 و 100 NaCl). نتایج نشان داد، تنش شوری موجب افزایش معنی دار میزان مالون دی آلدهید و کاهش قابل توجه وزن خشک و سطح برگ گیاهچه، پایداری غشا، بیشینه عملکرد کوانتومی فتوسیستم II (Fv/Fm) و فعالیت کاتالاز و پراکسیداز گردید. محلول پاشی توام 24-اپی براسینولید و نانواکسید روی توانست اثرات زیان بار تنش اکسیداتیو ناشی از شوری را مرتفع نماید. به طوری که با تحریک فعالیت آنتی اکسیدان ها، محتوای مالون دی آلدهید کاهش و در مقابل، فراسنجه های وزن خشک و سطح برگ گیاهچه، محتوای نسبی آب برگ، پایداری غشا و Fv/Fm افزایش یافتند. از طرف دیگر، اثر منفی نانواکسیدروی در غلظتppm 1000 بر تولید ماده خشک و پایداری غشا مشاهده گردید. با توجه به این نتایج، به نظر می رسد که کاربرد (mg. ha-1 EBL 30 ppm ZnO-NPs + 500) بهترین نتیجه را در راستای تخفیف اثرات سوء تنش شوری در برداشته باشد.